687474703a2f2f72616d70616765732e75732f62656c6562656c6572632f77702d636f6e74656e742f75706c6f6164732f73697465732f3237382f323031342f30372f777069642d426972642d57616c6c70617065722d3835312e6a7067
این روزها مسابقات لیگ جهانی والیبال با حضور ایران در حال برگزاری است. در این دوره از لیگ جهانی والیبال برای اولین بار شاهد حضور یک تکنولوژی جدید هستیم که در روزهای اخیر بحث حضور یا عدم حضور آن در ایران جنجال های زیادی نیز آفریده بود.

“چشم شاهین” که به اشتباه “چشم عقاب” نیز اطلاق میگردد، تکنولوژی تقریبا جدیدی است که برای تشخیص نقطه فرود توپ در برخی از ورزش ها به کار میرود. این تکنولوژی بنا به آنچه که گفته میشود، به خاطر تحریم های شرکت صاحب امتیاز آن علیه ایران در مسابقاتی که ایران میزبانی آن را بر عهده خواهد داشت به کار نخواهد رفت. به چرایی این موضوع کاری نداریم اما بد نیست با هم نگاهی به چشم های تیزبین شاهین داشته باشیم و ببینیم که این تکنولوژی چیست؟ از کجا آمده و چگونه کار میکند؟

تکنولوژی چشم شاهین برای اولین بار در انگلستان توسط دو مخترع این کشور به جهانیان معرفی شد. توسعه این تکنولوژی از سال 2001 در بریتانیا آغاز شد و بعد از آن تمامی فعالیت های پیرامون آن توسط شرکتی به نام Hawk-Eye Innovations Ltd ادامه پیدا کرد. از این تکنولوژی در سال 2006 برای اولین بار در تنیس، در سال 2009 در کریکت و در سال های بعد در رشته های مختلف ورزشی که با توپ سر و کار داشتند استفاده شد و در نهایت ماه مارس سال 2011 شرکت سونی کمپانی Hawk-Eye را با تمامی امتیازات آن به تملک خود در آورد تا رسما تکنولوژی چشم شاهین به عنوان یکی از زیرمجموعه های سونی فعالیت خود را ادامه دهد.
Wimbledon_2014
تکنولوژی چشم شاهین امروزه در رشته های مختلف ورزشی از جمله تنیس، کریکت، بدمینتون، فوتبال آمریکایی و … استفاده میشود. اما طرز کار این تکنولوژی به چه صورت است؟ در چشم شاهین از 6 یا گاهی اوقات 7 دوربین حرفه ای استفاده میشود که در زوایای مختلف بر سقف استادیوم مستقر میشود. این دوربین ها از جهات مختلف مجموعا ویدئوهایی سه بعدی را ثبت میکنند و با توجه به محل استقرار آنها کاملا به توپ و خطوط مسلط هستند. تعداد دوربین ها در ورزش های مختلف اصولا متفاوت است. به طور مثال در تنیس 10 دوربین وظیفه ثبت لحظه به لحظه اتفاقات را بر عهده دارند. میزان خطای این تکنولوژی کمتر از 5 میلیمتر است که با همین مقدار خطا اعتماد به آن بهترین راه برای قضاوت در رشته های مذکور است.

تکنولوژی چشم شاهین در سال 2014 با نام فناوری خط دروازه در جام جهانی فوتبال نیز مورد استفاده قرار گرفت. البته در فوتبال تعداد دوربین های به کار رفته به مراتب بیشتر از سایر ورزش ها بود اما مکانیزم کلی این سیستم دقیقا همان چیزی است که در تنیس، کریکت و … مشاهده کرده بودیم.
goal-line-technology-replay-animation
حالا و از سال 2016 تکنولوژی چشم شاهین به مسابقات والیبال نیز راه پیدا کرده است. در مسابقات والیبال مقدماتی المپیک در ماه گذشته و همچنین لیگ جهانی 2016 که در حال برگزاری است فناوری چشم شاهینِ سونی که برخی به آن چشم عقاب نیز میگویند کار داوران را برای قضاوت در خصوص محل فرود توپ راحت میکند. با این حال شرکت Hawk-Eye که انحصار این تکنولوژی در جهان را در اختیار دارد به علت تحریم های موجود علیه ایران هنوز اجازه حضور در کشور ما را ندارد تا ما حداقل این تکنولوژی را امسال در کشور خود مشاهده نکنیم.